Gezin of gerechtshof?
Sunday, June 12, 2011 at 8:07PM Eindelijk tijd genomen om eens te reageren op de reacties op een vorige blogpost "Wil God bloed zien". Ik blijf er verstomd van staan dat een protestant er geen probleem mee heeft de Vader in beeld te brengen als een Rechter die al wrekend genoegdoening eist. De Vader lijkt wel geïmporteerd uit het Oude Testament terwijl de Zoon dan weer bestaat in het Nieuwe.
Het gerechtshof
Hun verhaal gaat ongeveer zo. De Vader wil de mens redden, maar doet dit enkel als eerst rechtvaardigheid geschiedt. Rechtvaardigheid betekent hier dat een onschuldige moet sterven met het vergieten van diens bloed. De Zoon biedt zich aan om dit slachtoffer te worden. De Zoon wordt mens en wordt vervolgens vermoord. De Vader ziet het bloed uit het lichaam van zijn Zoon vloeien en aanvaardt dit offer als genoegdoening. Zijn eis werd volbracht. Hij is nu in staat om de gelovige te redden door diens zonden te negeren en te kijken naar het bloed van zijn Zoon.
Eigenlijk gebeurt hier de redding in een gerechtshof waar wij schuldig voor onze Rechter staan. De Rechter eist dat een prijs betaald wordt. Wij kunnen deze niet betalen. Enkel Jezus kan deze prijs betalen. De Rechter aanvaardt dat een plaatsvervangende onschuldige sterft en laat daarom toe dat wij zijn kinderen genoemd worden.
Maar het verhaal van de Rechter is helemaal niet bijbels. Jezus toont ons een heel andere God die - hoe verwonderlijk toch - een Vader blijkt te zijn in plaats van een rechter.
De Vader eist niets
De Vader wenst het leven tussen hemzelf, de Zoon en de Geest te delen met de mens. Daarom laat Hij zijn Zoon mens worden opdat de mens Gods natuur zou kunnen ontvangen. De Zoon toont ware gehoorzaamheid en is bereid de gevolgen van de incarnatie te dragen. De Vader schenkt zijn Zoon en de Zoon schenkt zichzelf ten bate van de mens. De mens verwerpt de Dienstknecht en slaat hem tot bloedens toe tot de dood volgt. De Vader weent. De Zoon vergeeft. Gods liefde werd geïncarneerd, tastbaar en historisch en kan vervolgens de hele wereld redden.
Enkel in het katholieke verhaal zie je de Vader die zonder eis de verloren zoon opwacht en Hem omhelst. De Vader is liefde en liefde is nooit onrechtvaardig. Dat is nu net de goddelijke les. Ondanks de eis van de wet: perfectie, is het enkel de liefde die de zonde wegneemt. Dat kan het vervullen van een wet nooit doen. Zelfs het vloeien van bloed kan dit niet verkrijgen, enkel de liefde. Wel is het zo dat de ultieme liefde tot gevolg had dat het lichaam van de Verlosser leegbloedde. Maar het is zijn liefde die ons gered heeft, niet het bloedstorten op zich.
Geen offers
Het storten van bloed als een goddelijke eis tot vergeving stellen, is het evangelie niet begrijpen. Onze redding is het gevolg van vrijwillige offervaardige liefde en niet van het vervullen van een bloederige wetseis; alsof de Vader onderworpen is aan de mechaniek van 'oog om oog'.
De protestant blijkt niet in staat het geheim van de voorafspiegeling te ontrafelen. Zij kunnen het verhaal niet omdraaien. Volgens hen komt eerst de wetseis tot bloedvergieten, en dan pas de vervulling hiervan. God eist, Jezus vervult. De mens doet niets, behalve geloven.
De katholiek gelooft dat de wet op primitieve en legalistische wijze vooruitwees naar de ultieme Offervaardige, Jezus Christus, en dat het bloedstorten op zich helemaal niet godwelgevallig was. Enkel ware liefde; offervaardige liefde dus; liefde die bereid is het leven te geven; liefde die bereid is leeg te bloeden, kan Gods hart beroeren. En zie wat God ons reeds verklaart in het Oude Verbond:
Want liefde wil ik, geen offers; met God vertrouwd zijn is meer waard dan enig offer. (Hosea 6:6)
Verwelkoming in het gezin
Voor de katholiek gebeurt de redding niet in een gerechtshof, maar in de context van een gezin. Gered worden, is opnieuw aangenomen worden als kinderen en opgenomen worden in Gods gezin. Wij zijn zonen (en dochters) die het huis van de Vader verlaten hebben en daardoor verloren zonen zijn. Aan ons wordt geloof gevraagd om terug te keren; bekering dus. De Vader ontvangt ons met open armen, zonder wetseis. Hij vraagt ons niets! Hij wast en kleedt ons en brengt ons aan zijn tafel. Wij worden gedoopt, gevormd en naar de Eucharistie gevoerd. Wij worden in Christus ondergedompeld om Hem in ons te laten leven en Hem te imiteren. Niet 'sola fide' dus, maar geloof, hoop en liefde. Want de liefde is de component die geloof doet werken en ons in staat stelt om de geboden van de Heer te bewaren en te volharden tot het einde toe.
Reader Comments (16)
Op het gevaar af dat ik ga generaliseren: lezen katholieken de Bijbel dan niet? Zoveel bewijzen, zoveel voorafschaduwingen in het Oude Testament, een complete offerdienst, waar het bloed rijkelijk vloeide, zoveel profetiën over de komst van de Messias, zelfs Jezus zelf kondigde Zijn lijden en sterven aan. Wat te denken van het Avondmaal c.q. Eucharistie. Is dat geen bloed?
Op je vorige blogpost zijn al meerdere punten genoemd, is de Bijbel uitvoerig aangehaald, waar moffel je die dan weg?
Ik ben heel (algemeen) katholiek, maar hierin kan ik jou niet volgen, helaas. En ik denk ook niet dat je het standpunt van de Rooms-katholieken helemaal zuiver verwoordt.
Afgezien van dit punt, staan er uiteraard wel lezenswaardige en behartigenswaardige zaken in bovengenoemde uiteenzetting, waar ik wel van harte mee instem.
@Anton
Wow, hoe misbegrepen kun je worden, of, hoe verblindend is iemands theologie om een andere theologie te begrijpen?
Anton, er is helemaal geen probleem met de offerdienst in het oude, noch in het nieuwe verbond. Dat zijn sterke realiteiten. Dat ontken ik toch niet? Maar … de offerdienst OP ZICH … het bloed OP ZICH, een slachtoffer OP ZICH … is niet wat God wil, wel de liefde, maar dat neemt niet weg dat die offerdienst moest bestaan als voorafspiegeling dat het ultieme Lam er aan komt. Een Lam dat bloeden zal.
Het bloed is in die zin zeker geen ‘toevalligheid’, maar de duidelijke en historische veruitwendiging van de zelfgave van de Redder, van zijn offervaardigheid, van zijn liefde voor de verlorene. Maar mijn argument is dat de liefde van Jezus voorafgaat aan de offerdienst. De bloedige offerdienst is er omdat Jezus’ totale gave bloedig ging zijn. God wist dit. Dat was voorkennis en NIET een voorafgaande bloed-eis van de Vader.
Niet dit: “Jezus, je zal bloeden omdat ik dit eis.”
Wel dit: “Jezus ben je bereid jezelf te geven, tot de dood toe?”
De “ja” van Jezus zou een bloedige dood opleveren. En dat heeft God willen voorafspiegelen voorafgaand aan de menswording.
De catechismus: “Heel het leven van Christus is een vrijwillige offergave aan de Vader, om diens heilsplan te vervullen. Hij geeft zijn leven “als losprijs voor velen” (Mc. 10, 45), en verzoent zo heel de mensheid met God. Zijn lijden en sterven laten zien hoe zijn mensheid het vrije en volmaakte instrument is van de liefde van God, die het heil van alle mensen wil.”
Hoi Rob,
Ik heb beide blogposts inmiddels aandachtig gelezen. Interessante materie, die heel diep gaat, omdat het gaat over de essentie van ons geloof.
Je vraag op Twitter was gisteren of je argumentatie voor mij onbegrijpbaar was. Na lezing van de posts denk ik je gedachtengang en argumentatie te begrijpen. Als ik je dan goed denk te begrijpen, zeg je volgens mij dat in veel christelijke kringen het bloed vooraan wordt gezet. Door het bloed van Jezus dat gevloeid heeft, is ons vergeving geschonken. Jij zit meer op de lijn van God die wil dat alle mensen behouden worden, omdat Hij van ons houdt. Jezus toonde Zijn liefde door Zichzelf als offer te geven, dus opofferende liefde, waar de Bijbel ook over spreekt. Je haalt ook Hosea aan (liefde wil ik en geen offerande) en dat is natuurlijk waar het over gaat. Ananias en Safira vonden de dood toen ze God bedrogen door niet de volledige opbrengst van de verkoop van hun land te geven, terwijl ze wel voordeden dat ze dat deden. Ze gaven omdat ze de verplichting voelden. Mijn mening is dat als ze hetzelfde bedrag hadden gegeven uit liefde voor God en eerlijk waren geweest, ze niet gedood waren. En zo ging de liefde van God en Jezus voor ons, en van de drie-eenheid voor elkaar inderdaad vooraf aan, en was de oorzaak van, de bereidheid van Jezus om zich op te offeren.
Is dit hoe jij het bedoelt? Ik ben benieuwd!
Maar dan, vond ik het ook wel leuk om te kijken of ik het verder ook met je eens kon zijn. En ik denk dat ik een heel eind kom. God houdt van ons, en wil ons bij Zich hebben als Zijn kinderen. In ons geloof gaat het om die opofferende liefde. Dus dat ben ik helemaal met je eens. Maar ik bleef wel met dat bloed in mijn maag zitten (niet gezond hoor ). Om hier een goeie reactie over te kunnen geven (ook maar heel beperkt, want op dit onderwerp kan je zomaar maanden studeren), ben ik eens nagegaan wat in de Bijbel over bloed wordt gezegd, in combinatie met vergeving van zonden. Daarbij kwam ik in het Nieuwe Testament onder andere de volgende teksten tegen:
Zij hebben hem dankzij het bloed van het lam en dankzij hun getuigenis overwonnen. Zij waren niet aan het leven gehecht en hebben hun dood aanvaard. (Openb. 12:11)
Maar gaan we onze weg in het licht, zoals hijzelf in het licht is, dan zijn we met elkaar verbonden en reinigt het bloed van Jezus, zijn Zoon, ons van alle zonde. 1 Joh. 1:7
Uit het laatste vers blijkt mij dat het bloed daadwerkelijk belangrijk was, omdat juist dat bloed ons reinigt van alle zonde! En dat gaat weer terug op wat de hogepriester moest doen. Zie Hebr. 9:6-22. De hogepriester ging eens per jaar het Heilige der Heilige binnen “nooit zonder het bloed dat hij offert voor zichzelf en voor de zonden die het volk uit onwetendheid heeft begaan.”
Toevallig sprak ik gisteren met mijn vader over de Hemelvaart, en mijn vader besprak daar wat ik nu in Hebreeën tegenkom: 11 Christus daarentegen is aangetreden als hogepriester van al het goede dat ons is toebedacht: hij is (…) 12 voor eens en altijd het hemelse heiligdom binnengegaan, en dan niet met bloed van bokken en jonge stieren maar met zijn eigen bloed. Zo heeft hij een eeuwige verlossing verworven. (…) hoeveel te meer zal dan niet het bloed van Christus, die dankzij de eeuwige Geest zichzelf heeft kunnen opdragen als offer zonder smet, ons geweten reinigen van daden die tot de dood leiden, en het heiligen voor de dienst aan de levende God?
Dus Jezus bood, als nieuwe Hogepriester, als het ware Zijn bloed aan God aan, in het hemelse Heilige der Heiligen, als verzoening voor ons!
Daarnaast is ook het verbond nog van belang. Een verbond werd in het Oude Testament met bloed bezegeld, ook het verbond van God met het volk Israël. En zo moest ook het tweede verbond met bloed bezegeld worden.
Overigens schrijf ik dit niet allemaal met gemak. Ik voel me er wat ongemakkelijk bij, want: is de God van liefde, de Hemelse Vader, dan ook de wrekende God? Daar komt denk ik ook jouw blog vandaan, het je ongemakkelijk voelen, en dat is heel natuurlijk, en misschien wel de bedoeling. Daarnaast sluit het beeld van de liefdevolle, hemelse Vader niet uit dat er ook een ander beeld is, namelijk dat van de rechtvaardige God. Gisteren wees mijn vader mij op iets wat ik hier wil herhalen, omdat ik denk dat het van toepassing is: Wij zijn gewend aan het Griekse denken, waar we dingen graag in hokjes plaatsen, en zeggen: “Zo, dit is de waarheid, een andere is er niet”. Maar de Bijbel is geschreven vanuit het Joodse denken, waarin dingen van verschillende kanten bekeken kunnen worden, en er steeds een ander beeld kan ontstaan. Met andere woorden, het 1 sluit het ander niet uit.
Dag David,
Ja, ik denk wel dat je mij begrijpt. Een liefdevolle vader is natuurlijk een rechtvaardige vader. En een rechtvaardige vader zal nooit een onschuldige laten sterven. Als alle liefde van de Vader komt dan kan het niet zijn dat Hij zichzelf verplicht tot het eisen van onschuldig bloed alvorens Hij vergeving kan schenken. Nogmaals herhaal ik dat God wil dat wij Hem navolgen in zelfschenkende offervaardigheid. Om dit te illustreren heeft Hij zijn Zoon gezonden die ons dit bewijs levert. En, ..., heel belangrijk, God wil dat wij in Christus ook deze heiligende offervaardigheid imiteren met de hulp van zijn genade. Dat zie je heel goed in de twee verzen die jij citeert.
Op 12:11: Zijn offer en ons getuigenis als martelaar.
1Joh 1:7: Hij reinigt en wij wandelen in het licht.
Opnieuw is het hier zijn offer en offervaardigheid die ons redt. Natuurlijk! Maar afleiden dat de Vader wacht op het storten van bloed is iets totaal anders. Bloed reinigt niet, het maakt zelfs onuitwisbare vlekken. Dit is figuurlijk want niet bloed maar Jezus' zelfgave redt!
Opnieuw, waarom moest de hogepriester bloed sprenkelen? Omdat de Vader hier op verlekkerd is? Helemaal niet! Maar omdat straks zijn mensgeworden liefde tot bloedens toe zal wegschenken en deze parallel dan reeds moet getrokken worden.
Het bloed is van belang omdat het een historisch feit is welke de totale overgave en wegschenking van God mocht openbaren én omdat het het kanaal wordt voor de eucharistie, de nieuwe offerdienst in Christus. Maar niet omdat, voorafgaande aan het offer van Christus, de Vader bloed wou zien. Dat is mijn punt.
Het is daarbij ook de bevestiging van de leer van de RKK dat onze verlossing gebeurt in een gezinscontext waarbij onze oudste Broer de weg tot de Vader opent door ... vrijwillige offervaardigheid en - hier verlaten wij Sola Fide ten volle - dat wij in Hem opgeroepen worden hetzelfde te doen. Kijk nu maar eens naar het voor protestanten onbegrijpelijke Kol.1:24
Kortom God als rechter zien, als bloedeiser is helemaal fout. Jezus is geen slachtoffer van de Vader, maar een vrijwillig Lam dat gelijktijdig Hogepriester is. Ook wil de Vader in Christus nog meer lammeren Gods zien en dus niet méér bloed, maar méér liefde!
Ik hoop dat je de schoonheid van de katholieke visie kan waarderen en een beetje aanvoelt dat er iets schort aan de protestantse Vader ;-).
Groet,
Rob
Er moeten mij een aantal dingen van het hart Rob. Noem het maar kritische noten van de koude grond, maar we kunnen er ons voordeel mee doen, hoop ik. Zo niet, dan hoor ik het wel van je. Gezien het serieuze karakter van je beide blogs, had ik hier meer vuurwerk en response verwacht. Ik barst in ieder geval (heel) voorzichtig los.
Op de eerste plaats mis ik tot nu toe een aantal reageerders die ik hier redelijkerwijs zou mogen verwachten. Daar kun jij natuurlijk niets aan doen, maar het zet mij wel aan het denken. Het kan betekenen dan ‘men’ gewoon te druk is, hetgeen mij zelfs overkomt. Het kan eventueel betekenen dat ‘men’ het simpelweg gehad heeft met jouw specifieke theologie, hetgeen ik me niet kan voorstellen. Of het kan mogelijk betekenen dat ‘men’ bewust niet reageert, omdat er te weinig andere reacties van kaliber en gewicht zijn, hetgeen ik helaas niet uitsluit. De tweet- en internet community lijkt niet zo fideel, zoals ik vaak dacht dat ze was. Ik moest het even kwijt.
Ten tweede ga je consequent niet inhoudelijk in op de vraag –door meerderen gesteld nu- of jouw standpunt wel authentiek Katholiek is. Ik kan het me namelijk niet goed voorstellen. Je maakt van een eenzijdig Amerikaans evangelisch videoclipje een botte karikatuur, die je vervolgens op laatdunkende toon met enkele ‘sweeping statements’ pareert. ‘The winner takes it all’, maar het riekt enigszins naar een pyrrusoverwinning broeder, want je eendimensionale voorstelling van zaken is wat mij betreft niet herkenbaar, noch aantrekkelijk.
Mijn derde en laatste punt vloeit voort uit de twee voorafgaande. Een blog is een te beperkt medium voor een complex onderwerp als dit. Mij zinkt in ieder geval de moed in de schoenen om er inhoudelijk veel dieper op in te gaan. Je aanpak is me te kort door de bocht. Je zet de ‘verondersteld’ Katholieke waarheid met grote stelligheid tegenover de ‘bewezen’ Protestantse dwaling. Maar broeder, besef je niet dat we hier gewoon wat aan het babbelen waren? Wil je een serieuze dialoog en discussie, dan moet je op z’n minst naar boeken en bronnen verwijzen, alsmede naar de traditie en theologen van statuur. Ik kom dan bijvoorbeeld uit bij met name Anglicaanse theologen. Zoals jij de discussie hier nu neerzet als een geschil uitsluitend tussen de verheven katholieke leer en die domme protestantse dogmatiek, dat is me dus echt een brug te ver.
Hoi Rob,
Ik ben weer een beetje bijgelezen. Ik denk je punt wat beter te gaan begrijpen. Het is de liefde van God die achter alles zit, de basis is. Dat ben ik van harte met je eens. Toch kan ik dat van die straf niet van me afzetten, hoe graag ik het ook zou willen. Ik las Jesaja 53:5: Maar om onze overtredingen werd hij doorboord, om onze ongerechtigheden verbrijzeld; de straf die ons de vrede aanbrengt, was op hem, en door zijn striemen is ons genezing geworden.
Ook in de katholieke Willibrord vertaling wordt over straf gesproken: 5 Hij werd doorstoken vanwege onze opstandigheid,
vanwege onze zonden werd hij gebroken.
Hij werd gestraft; ons bracht het vrede,
en dankzij zijn striemen is er genezing voor ons.
Hier is toch sprake van een vervanging voor de straf die wij eigenlijk moeten krijgen, toch? Een vervanging dus. Ik blijf hier toch een beetje mee in mijn maag zitten, in combinatie met jouw verhaal.
Net kwam een gedachte bij me op, die ik hier even wil delen, om te toetsen hoe de lezers hier erover denken. Misschien hoort het wel meer bij de andere post over of God bloed wil zien, maar goed.
Komt ´ie: Als het bloed van de offers in het Oude Testament een voorafschaduwing is van het bloed van Jezus dat gevloeid heeft (1e vraag: is dat zo?), en de wijn die wij nemen tijdens het avondmaal, het bloed van Jezus is, dan stroomt na het avondmaal het bloed van Jezus door ons heen. De ziel is in het bloed, dus het leven van Jezus zit in dan ons.
Ik hoop dat het een beetje duidelijk omschreven is. Iemand commentaar?
Dag David. Leuk dat je ook meedoet met deze discussie. Als niet-theoloog vind ik het wel interessant om mee te doen, omdat ik besef dat het om de kern van de Bijbelse boodschap gaat, en het een doorlopende lijn in de Bijbel is. Maar van theologie heb ik weinig kaas gegeten en dat wilde ik maar zo houden ...
Je noemt het voorbeeld van de offers, ik heb in een eerdere bijdrage nog wat andere voorbeelden gegeven. Het punt wat je hierboven noemt, het stromen van het bloed door ons lichaam, is volgens mij ook een heikel punt tussen de protestantse en katholieke visie op avondmaal/eucharistie, ontstaan rond de Reformatie. Is het drinken van het bloed een beeld van het vergoten bloed wat redding geeft, of neemt het de vorm aan van het lichaam en ziel (brood en wijn) van Christus zodra wij het tot ons hebben genomen. De zogenaamde 'transsubstantiatie'. Ik voel toch meer voor het 'beeld', de 'metafoor', zoals ook de doop niet letterlijk de redding inhoudt, maar een symbool is van de afwassing van onze zonden (althans, ook weer de protestantse visie, en ook waarschijnlijk alleen voor die kerken die de kinderdoop hanteren).
Anton, je slaat de spijker op zijn kop. Het schoot me te binnen en ik dacht: laat ik het hier een melden en kijken wat voor reacties er komen. Zelf had ik ook al het idee dat ik in de richting van de transsubstantiatie zat te denken. Blijft voor mij ook een lastig punt. Maar soms vind ik het protestantse idee van "alleen maar" het beeld zo mager. Ik ben er nog niet uit.
@David
In het oude verbond was het drinken van bloed een grote no-no! Het koppelt je los van het verbond dat God met je aanging. Maar dat was nu net wat Jezus in Joh.6 wil verkrijgen en waarom de reactie van de Joodse omstanders zo hevig is. Jezus zegt hun te doen wat, per definitie, het huidig verbond verbreekt.
Wij begrijpen het vandaag natuurlijk al wat beter. Jezus kwam namelijk een nieuw en eeuwigdurende verbond instellen in ZIJN bloed en niet in het bloed van schapen en bokken. Hij meende wat Hij zei.
Ook geloofden de eerste christenen in de ware tegenwoordigheid van hun Redder in de geconsacreerde, sacramentele tekenen van brood en wijn. Het verbond in zijn uniek en éénmalig offer wordt telkens hernieuwd telkens wij van dit brood en deze wijn nemen. Het is een ware gemeenschap zegt de H. Paulus.
De kerk bestaat uit allen die deel hebben aan het Lichaam en het Bloed van Christus. Zij delen dezelfde ziel (de heilige Geest) met Christus. Zij vormen samen het ware Lichaam van Christus.
"Tenzij gij mij Lichaam eet en mijn Bloed drinkt, hebt gij geen leven in u." zegt Jezus! Het leven van de Kerk, zit in de Eucharistie. Daarom moeten communicerende christenen beseffen dat zij ook communiceren voor de vele christenen die dit niet (kunnen) doen. De katholiek heeft een plaatsvervangende dimensie te vervullen voor zijn (afgescheiden) broers en zusters. Is dat hoogmoed? Neen, het moet een nederige en onzichtbare dienst aan de Kerk zijn.
"Ik voel me hier wat ongemakkelijk bij". Dat kwam ik hierboven ergens tegen en het is voor mij zo'n beetje de oorsprong en de kern van deze discussie.
Is God liefde?
Is God rechtvaardig?
Is God genadig?
Deze vragen hebben allemaal hetzelfde antwoord: "Ja, ...".
Die komma hoort erachter, want geen van de vragen definieert God ten volle. Volgens mij is dat wat in deze blogdiscussie een beetje gebeurt. Iemand legt ergens een accent en dat accent wordt dan geïnterpreteerd als zijnde een volledig antwoord.
Mag ik terug naar de kern van het ongemakkelijke gevoel?
Ik lees de bijbel en kom zowel in het OT als in het NT een heilige God tegen. Ook een God die zielsveel houdt van Zijn schepping. God heeft de mens als kroon op de schepping gemaakt en daarna gezien/toegestaan dat de mens verkoos zijn eigen god te zijn. Wekt dat Gods bloeddorst op? Wil God wraak? Ik kom in de bijbel een heleboel teksten tegen die dat suggereren.
Maar veel meer dan een wrekende, bloeddorstige God, kom ik in de bijbel een God tegen die alles in het werk stelt om Zijn schepping te herstellen. Tegelijkertijd laat Hij niet met zich spotten. Hij is heilig en tolereert de zonde niet.
Het ongemakkelijke gevoel bevindt zich ergens daartussen.
Een OT-voorbeeldje:
Het volk Israël verovert het beloofde (!) land Kanaän en moordt daarbij een heleboel autochtone, goddeloze volken uit. Een grote schoonmaak, die mislukt, omdat de Israëlieten de opdracht niet volledig uitvoeren. Daar plukken ze laten de wrange vruchten van. Hoe gerechtvaardigd en theologisch verantwoord dit ook mag zijn, ik krijg het beeld van een Israëlische soldaat die in Gods naam vrouwen, kinderen en dieren afslacht, niet van m'n netvlies.
Een NT-voorbeeldje:
Ananias en Saffira verkopen hun akker en geven een deel van de opbrengst aan God. Een ander deel houden ze bewust en in het geheim achter. Hun vrijwillige donatie is niet een gave aan God, maar een schijnheilige daad voor eigen eer en gewin. Om deze leugen worden ze door God dodelijk getroffen. Hoe gerechtvaardigd en theologisch verantwoord dit ook mag zijn, ik blijf met een onbehaaglijk gevoel zitten dat deze straf hun vooral ten deel valt omdat God hier een voorbeeld wil stellen.
Bij beide voorbeelden ben ik me bewust van mijn eigen kleinheid, Klei en pottenbakker, ik ben niet in de positie om God na te rekenen of in het beklaagdenbankje te zetten. Ik geloof niet dat God hierin willekeurig te werk gaat, maar voor mij ziet het er wel uit als willekeur. Ik vertrouw er maar op dat God weet wat Hij doet. Maar ik begrijp er helemaal niets van.
Ik weet dat ik op basis van mijn eigen leven, geen beter lot verdien.
Daarom ben ik ook zo blij met het sola fide. Dat interpreteer ik niet - zoals jij, Rob veronderstelt - als een 'God doet alles, wij doen niets'. Sola fide drukt volgens mij uit dat wij onze kans op redding op geen enkele wijze aan onszelf te danken hebben. Een beetje krakkemikkig gezegd: God geeft ons de kans om zó te leven, dat we die redding kunnen pakken. Dat is pure genade. God schenkt hierin ons het leven. Zonder dit geschenk, zouden we voor eeuwig gedoemd zijn. Maar God geeft bloed en bloed is leven. Jezus is de grote bloeddonor.
Met dit geschenk komen wél voorwaarden, kortweg samen te vatten als: leef in de Geest, niet in het vlees. Of: nu je onverdiend toch nog een kans krijgt, gedraag je dan ook daarnaar, in plaats van op de oude voet door te gaan. Dat is een keuze, een dagelijkse keuze, waarin passiviteit geen plaats heeft. Het sola fide is dus niet een op zichzelf staand iets, maar is de bron van goede daden. Niet alleen 'amen' dus, maar 'be-amen'.
Dag Relea,
Het is niet goed God op te delen in verschillende houdingen. Als we met "God is liefde" niet alles kunnen zeggen, dan zijn we aan het sukkelen.
Kan een liefdevol persoon kwaad zijn? Zeker wel. Kan een liefdevol persoon haatdragend zijn? Neen. Kan een liefdevol persoon rechtvaardig zijn? Zeker. Dat is zelfs noodzakelijk! Is het rechtvaardig om te straffen aan de hand van een onbuigzame wetsvereiste? Neen. Liefde gaat namelijk altijd naar het hart van de zaak. En het hart van Gods zaak is ... zelfopofferende liefde.
God kan zichzelf dus niet het slachtoffer maken van zijn eigen verordeningen. Waarom niet? Omdat God liefde is en de liefde, die vergist zich niet.
Wat zien we dus gebeuren in het OT? We lezen van een primitieve en religieuze cultuur die uitgedaagd wordt God beter en beter te begrijpen. In zekere zin levert dat soms op dat het beperkte inzicht over God, aan God zelf toegeschreven wordt! Je moet dus constant interpreteren wanneer je leest. Ook wanneer er over God gesproken wordt, wordt veelal de mens van die tijd in relatie tot zijn God in beeld gebracht.
God is meer dan wetgever, openbaarden reeds vele profeten en psalmschrijvers, velen hadden het al door, maar vooral Jezus, Hij maakte het finaal duidelijk: God is VADER!
"God is liefde" is dus, zonder twijfel, een volledig antwoord.
He Rob,
Volgens mij maak je eerst een karikatuur van de protestantse leer, om die vervolgens te verwerpen. Vrijwel alle protestanten zullen de liefde van de Vader als reden aanvoeren waarom God mens werd en als mens stierf (Joh. 3:16). Dat is niet in tegenstelling met de gedachte dat de dood van Jezus genoeg deed aan de toorn van God over de zonde.
Haal je hier niet gewoon de oude dwaling van Abaelardus voor de dag? Veroordeeld door de katholieke kerk. NL dat het offer van Jezus niet zo zeer verzoenende kracht heeft, maar slechts uiting is van Gods liefde? Je houdt dus de liefde over, maar de verzoenende kracht van het bloed (hebreen) vergeet je.
Lees ik het goed dat de dood van Jezus volgens jou ook niet strikt noodzakelijk is voor de vergeving van zonden?
Ik proef ook het katholieke verhaal van natuur-bovennatuur. God werd mens om ons deel te geven aan de goddelijke natuur. Terwijl het protestantse verhaal meer zonde-genade is. God werd mens om ons weer echt mens te kunnen laten zijn.
@Wim
Hallo Wim. Is er dan zoiets als de protestantse leer? ;-) Ik ben in ieder geval wel blij dat ik ook geluiden hoor buiten het evangelicalisme. Ik zal me dus verder moeten verdiepen in het meer gewortelde protestantisme.
Nochtans, denk ik wel te mogen stellen dat het juridisch standpunt sterke lutherse wortels heeft. Het blijft dus een poging tot het verzoenen van een repressieve en een liefdevolle God. Typisch Luther toch?
Het katholiek beeld (maar ook dat van jou denk ik stiekem) stemt meer overeen met een vader die naast begripvol en meevoelend ook gekenmerkt wordt met tuchtigingszin en de opvoedende kracht van het stellen van hoge eisen. Je kan dan zelfs het beeld van een rechter gebruiken (zoals 1 Petrus 1:27) om aan te tonen dat de Vader wel degelijk oordeelt over onze daden ter bevordering van onze redding.
Maar Hij is niet de onrechtvaardige rechter die de waarheid (onze zondigheid) negeert omdat het verborgen ligt onder het canvas van Christus.
De genoegdoening van Jezus is eerherstel (waartoe alle katholieken geroepen zijn trouwens) en niet een transactie van bloed tegen het intrekken van een straf. Hij herstelt door liefde en daad en wij, in Hem gedoopt, moeten hetzelfde doen.
De dood van Jezus is het onvermijdelijke gevolg van de offerbereidheid van de Verlosser en in die historische zin dan ook noodzakelijk. Maar het eerherstel dat Jezus bracht, bestond uit het leven van de grootst mogelijke liefde. Het is die liefde (en dus niet de technische doodseis) die ons redt.
Rob. Wat doe jij met deze belangrijke leraar uit de traditie der kerk?
Het beroemdst is Anselmus geworden door zijn leer der voldoening, welke hij ontwikkelde in zijn boek „Cur Deus homo?” d.w.z.: Waarom is God mensch geworden. De volgende hoofdgedachten vindt men daarin. De zonde is een aanranding van de eere Gods, dus een zware majesteitsschennis, welke noodwendig straf vordert en wel den dood van de gansche menschheid òf genoegdoening. Wanneer deze genoegdoening aangebracht werd, moest ze volkomen zijn en dus een oneindige waardij bezitten. De menschheid kan echter geen verdienste van oneindige waardij aanbrengen, omdat bij haar alles eindig en onvolmaakt is en zij bovendien tot het doen van het goede verplicht is. Omdat God een volmaakte genoegdoening eischt en de menschheid die niet geven kan, daarom moest God zelf, de tweede persoon in het Goddelijk Wesen, mensch worden, om door zijn verdiensten de menschheid te verlossen. Zijn genoegdoening bestaat niet in zijn zedelijk handelen, waartoe Hij als mensch, evenals wij allen, verplicht was, maar wel in zijn onschuldig lijden en sterven, waartoe Hij als de Heilige niet verplicht was. Hij had voor zichzelven geen schuld te betalen. Daarom was zijn dood een offer van oneindige waardij, want Hij gaf daarin zichzelven. Deze offerande kon de Vader niet onbeloond laten, maar de Zoon had dat loon niet noodig. Daarom rekent de Vader de verdiensten van Christus aan zondaren toe, die zelve tot genoegdoening onbekwaam zijn en om Jezus’ wil vergeeft Hij hun de schuld en scheldt hun de straf kwijt.
Deze leer van Anselmus over de genoegdoening voor de zonde is gedurende de Middeleeuwen de alleen gangbare gebleven.
@ Wim
Ik ga er mee akkoord dat een zondig mens - zeker in de zin dat deze God feitelijk negeert of ontkent - de heilige Schepper ten diepste beledigt en dat voor deze eeuwige belediging er nood bestaat om eerherstel te brengen. Ook geloof ik dat de mens niet in staat is dit eerherstel afdoende te brengen.
Het vrije liefdesoffer van Christus levert zonder twijfel meer dan voldoende eerherstel op voor de Drie-eenheid en dat maakt dus de menswording ook vanuit die optiek noodzakelijk. Opnieuw is het hier niet de substantie van het bloed, noch de foltering tot de dood, die de eer herstelt, maar wel de bereidheid van de Zoon om mens te worden en in die hoedanigheid zich volledig offervaardig op te stellen. Daarbij, en dat is héél belangrijk, werd het voor de rest van de mensheid mogelijk om mee in te treden in deze weg van eerherstel die Jezus geopend heeft. Wat daarvoor niet kon, is nu wél mogelijk doordat we gedoopt zijn IN Christus en IN Hem wandelen in geloof. Door onze band met Christus dieper te beleven worden onze daden, daden van eerherstel.
Door het perfecte eerherstel van Christus, namelijk, zijn menswordende liefdevolle zelfgave, is nu ook ons eerherstel zinvol en welgevallig voor God.
Vandaar dat in elke eucharistieviering Jezus telkens wederkomt en neerdaalt in de handen van Gods volk, vertegenwoordigd door de priester, waardoor de ganse gemeeschap, Jezus opnieuw aanbiedt aan de Vader.
Uit de liturgie: "Moge de Heer dit offer uit uw handen aannemen tot lof en eer van zijn Naam, tot welzijn van ons en van heel zijn heilige Kerk."
Dit is fenomenaal! Hoe meer ik hier over schrijf, hoe mooier het evangelie wordt in mijn eigen beleving. Hier komt nog een blogpost van ;-).
Oh, en hier nog Benedictus XVI over de verzoeningsvisie van Anselmus (in het Engels).
Blessings!
Rob