De naweeën van de wedergeboorte (1/2)
Wednesday, June 22, 2011 at 11:40PM Toch wel bijzonder dat Nicodemus de woorden van Jezus - je moet opnieuw geboren worden - letterlijk verstond. Een tweede keer tevoorschijn komen uit de schoot van de moeder. Stel je voor. Gelukkig is er een geestelijke interpretatie mogelijk en kunnen we het pad van de gynaecologie verlaten.
Volgens Jezus moeten er minstens twee dimensies zijn. Je treedt de zichtbare wereld binnen door de deur van de lichamelijke geboorte. Dan moet de hieropvolgende geboorte de doorgang zijn naar een andere en geestelijke wereld. Als we doorheen die deur stappen, waar komen we dan uit? Hoe geestelijk, hoe anders is die wereld?
Volgens de evangelicaal is dit een uiterst ontastbare wereld. De deur komt op onzichtbare wijze ten tonele. Loop je er doorheen dan is het enkel God die dit met zekerheid kan bevestigen. Maar vermits God onzichtbaar is, blijft elke certifiëring uit. En allen die doorheen deze onzichtbare deur mochten wandelen, komen uit in, opnieuw, een onzichtbaar lichaam. Mag ik hier al even tussenvoegen dat een onzichtbaar lichaam even logisch is als, bijvoorbeeld, een lichamelijke geest. In ieder geval, volgens het evangelicaal denken, begeven wij ons, wat betreft de wedergeboorte, exclusief op geestelijk terrein.
De deur van de tweede geboorte komt in zicht wanneer het evangelie van Jezus verkondigd wordt. Je gaat door de deur wanneer je je hart opent voor de redding van Jezus Christus aan de hand van een nederig gebed. Hierdoor kom je uit in het Koninkrijk Gods en vervoeg je al de mensen die ooit een zelfde keuze gemaakt hebben. Je komt uit in het zogenaamde 'onzichtbare lichaam van de kerk'. Niemand weet waar die grenzen effectief liggen, maar zou God een amorfe cirkel rond al die ware gelovigen trekken, en als wij al die mensen zouden kunnen visualiseren, dan zouden wij de ware kerk van de ware gelovigen kunnen aanduiden.
Wat is dan 'je hart openen'? Het is een soort verstandelijke gevoelsmatigheid, een overgave aan de onzichtbare God. Ooit heb ik dit zondaarsgebed vier maal gebeden in enkele dagen tijd, om de zekerheid te vergroten dat ik in dit onzichtbare Koninkrijk was aanbeland.
Sommige mensen voelen iets bij het verrichten van dit gebed. Het is zelfs erg wenselijk dat je iets voelt, want in deze volledig geestelijke benadering zal je geen ander teken of bewijs krijgen. Dat verklaart ook waarom charismatische- of pinksterkerken altijd mensen blijven aantrekken, omdat daar het enige bewijs, namelijk het gevoel, soms tot in het extreme, opgeschroefd wordt. Maar goed, als je niets bijzonders voelde, dan kan je je toch beroepen op je nuchtere en eerlijke wens om op dat moment redding te verkrijgen.
Heilszekerheid is van het grootste belang in de evangelicale beweging. Zij geloven immers dat God zelf die garantie aanbiedt. Garantie betekent, dat je niet langer hoeft te twijfelen. Als je werkelijk door die deur gegaan bent, mag je er van op aan, dat je opnieuw geboren bent in het geestelijk koninkrijk van God. Een geboorte ongedaan maken is nu eenmaal niet mogelijk. Je kan toch niet ongeboren worden na een geboorte? Maar de vraag die blijft, is: "Ben je opnieuw geboren?". Niemand kan dat voor jou uitmaken, dan kan je enkel zelf. "Ik weet het gewoon", zeggen velen. Dit is niet voldoende en daarom wordt er vervolgens toch een soort criterium in het leven geroepen.
Het gevolg van wedergeboorte zou 'dankbaarheid' moeten zijn, een onweerstaanbare drang om de vruchten voort te brengen die een wedergeborene waardig zijn. 'Dankbaarheid' neemt hier de plaats in van 'gehoorzaamheid' omdat gehoorzame mensen - anders gezegd: goede mensen met goede daden - evengoed niet wedergeboren kunnen zijn. Een wedergeboren mens zal het bewijs van zijn redding neerleggen door werken uit dankbaarheid te vertonen. De werken zijn een gevolg en geen oorzaak van de redding. Deze heel belangrijke clausule wordt in vele evangelicale preken opgenomen, want 'sola fide' moet gerespecteerd worden.
Als omstander kan je dus maar één ding doen en dat is kijken naar de werken van je broeder of zuster. Je kan ook best lang kijken, want het gebeurt wel eens dat iemand na twee of vijf of zelfs meer dan tien jaar in zware zonde vervalt en er dus van dankbaarheid geen sprake meer blijkt. Mensen met een grote verantwoordelijkszin, zullen er natuurlijk beter in slagen om die dingen te doen die van een gelovige verwacht worden. En mensen met een grote emotionele capaciteit zullen het makkelijker hebben om zich op hun God te werpen in moeilijke tijden. Maar heel wat andere mensen hebben het veel moeilijker en halen net niet de minimumwaarde van de dankbaarheidsbarometer.
Ironisch genoeg blijkt in de wereld van 'sola fide' het verrichten van goede werken de noodzakelijke component om te kunnen spreken van ware wedergeboorte wat er toe kan leiden dat sommigen concluderen dat je misschien niet echt doorheen die geestelijke deur bent gegaan. In de wereld van de gegarandeerde heilszekerheid bestaat bijgevolg ook veel verborgen twijfel.
Als je een nieuwe bekeerling bent, dan krijg je een poos de tijd om je de nieuwe terminologie eigen te maken, maar wat je daden betreft, verwacht men wel meteen een totale ommekeer. Je bent immers aangeraakt door Gods reddende genade. De lat ligt dus hoog vanaf dag één.
In de praktijk merken we op dat de goede werken die een wedergeboren evangelicaal hoort te verrichten veelal bestaan uit het navolgen van wat de andere gelovigen reeds doen. Je leest je bijbel. Je deelt enthousiast je schriftuurlijke ontdekkingen. Je getuigt van je nieuwe geloofsconfrontaties met familieleden en collega's, als het kan zelfs vooraan vanaf de kansel. Je bidt mee in de bidstond en vertelt al biddende wat je bezig houdt. Hiervoor ontleen je zeer snel het gebruikelijke evangelicale vocabulair. Je stopt met vloeken. Je rookt niet langer in gemeenschap. Je bidt voor het eten. Je bezoekt de zondagsdiensten en de bijbelstudie. Het is de evangelicale code van het veranderde leven. Op zich mooie dingen maar, laat ons eerlijk zijn, het zijn nooit onomstotelijke bewijzen voor de grote geestelijke omwenteling die in het verborgene plaatsgreep, toen je in een fractie van een seconde werd overgeplaatst van hel naar hemel.
Het is een mooie gedachte dat God zoveel goedheid uitdeelt waardoor een mens in een oogwenk totaal omgevormd wordt naar het beeld van Jezus Christus. De evangelicale invulling van wedergeboorte heeft op papier zoveel potentieel, maar in de praktijk is het wel degelijk problematisch. De verwachtingen zijn te hoog gespannen en de teleurstellingen te groot.
Waarom werkt dit niet zoals omschreven in de vele boeken? Omdat al het voorgaande NIETS te maken heeft met wedergeboorte. De evangelicale beweging heeft deze term gekaapt en er een nieuwe en onrealistische betekenis aan gegeven. Wat lezen we in Schrift en Traditie over opnieuw geboren worden? Bij de eerste christenen is er een volledige concensus over de ware betekenis van dit begrip.
Wat is dus het katholieke antwoord op dit probleem? Dat doe ik graag uit de doeken in een tweede deel van dit artikel.
Reader Comments (4)
Hoi Rob - interessante blog.
De wedergeboorte is m.i. een geestelijke zaak, juist omdat God in Christus begonnen is aan een nieuwe schepping, waarbij wij veranderen naar het beeld van Jezus. 2 Kor. 3:18
Evangelische christenen geloven wel in een ingrijpende principiële verandering door bekering (je bent niet gelijk anders, maar je positie is wel anders). Daarna begint - als het goed is - de weg van heiliging, vanuit het verlangen om meer op Jezus te gaan lijken en, inderdaad, gemotiveerd door dankbaarheid én uit gehoorzaamheid. Terugval hoort daar bij, want wij willen wel graag als Jezus zijn, maar dat is een erg hooggegrepen doel. Dan mogen we weten dat we in Hem een hogepriester hebben die voor ons bidt en pleit.
Het probleem met dat amorfe lichaam zie ik niet. God is Geest (ook 2 Kor. 3:18) en wij krijgen deel aan de goddelijke natuur, het goede nieuws van het geopenbaarde geheimenis: "...het mysterie dat in alle eeuwen en voor alle generaties verborgen is geweest, maar nu aan zijn heiligen onthuld is. Aan hen heeft God bekend willen maken hoe glorierijk dit mysterie is voor alle volken: Christus is in u, hij is uw hoop op goddelijke luister." Christus in u - Jezus in je hart, zoals je het ook zou kunnen zeggen - verandert ons van binnenuit door zijn Geest. Ook voegt Hij ons samen tot dat ene Lichaam - als delen die een welsluitend geheel vormen. Rom 12 en Ef 4 spreken van dit mysterieuze lichaam dat zo verschillend is, en toch in wezen één (work in progress...)
Je hebt kennelijk moeite met het begrip 'geestelijk lichaam' - maar dit is een bijbelse notie: "Er wordt een aards lichaam gezaaid, maar een geestelijk lichaam opgewekt. Wanneer er een aards lichaam is, is er ook een geestelijk lichaam." 1 Kor. 15:44
Ik ben benieuwd naar je reactie en naar het vervolg! Groet!
Dankjewel Paul voor je goede reactie.
Wedergeboorte is zeer zeker een geestelijke zaak. In “een andere positie” gelooft een katholiek ook, maar dan anders. Deel krijgen aan de goddelijke natuur is inderdaad essentieel. Maar hoe gebeurt dit allemaal? Op al die zaken kom ik terug in deel 2.
De term “pricipiële start” zou beter zijn dan “principiële verandering”, opnieuw omdat de praktijk anders doet vermoeden. Met “Christus in je hart” verwijs je opnieuw naar een inwendige verandering die in jouw optiek niet ogenblikkelijk tot heiligheid voert. Wat is er dan veranderd? Enkel je positie? Wordt de uitdrukking “ik ben van binnenuit veranderd” dan niet veel te voorbarig gebruikt? Of werd hier het label “eeuwig gered” op de ziel gekleefd?
Ik zie dat jouw concordance je bracht bij de term ‘geestelijk lichaam’. Maar jij weet natuurlijk ook dat het hier niet gaat over kerk of over een groep mensen maar om de tegenstelling tussen een mensenlichaam met of zonder geestelijk levende ziel. Daarover kunnen we ook boeiende gesprekken voeren, maar heeft minder van doen in deze context.
Deel 2 zal het contrast en de gelijkenissen beter in beeld brengen.
Groet!
Heiligen is apart zetten. De bekering brengt ons in een andere positie, er is als het ware een wissel in je leven omgezet. Je merkt misschien niet direct dat je in een compleet andere richting gaat, pas als je verder op reis bent zie je het verschil en je merkt het verschil zeker als je aankomt bij de plaats van bestemming.
De individuele reis van de gelovige is een proces van geleidelijke verandering, levensheiliging - toegroeien naar het volmaakte beeld van Christus.
Ook de veelkleurige kerk van alle eeuwen is zo onderweg - ze is nog niet perfect, maar er wordt wel door de Geest gewerkt aan eenheid en aan het bereiken van de eindbestemming: een volmaakt sluitend geheel, door Christus zelf samengesteld en opgebouwd uit delen die elkaar nodig hebben, elkaar ondersteunen - bijeengehouden door de band van liefde.
Ik heb geen concordantie geraadpleegd, ik moest gewoon aan deze tekst denken omdat het niet onbijbels is om te spreken over een geestelijk lichaam. Dat geldt voor de individuele mens - de eerste schepping (Adam) is aards/lichamelijk, de tweede (Jezus) is hemels/geestelijk - maar het is ook waar voor de gemeente, het Lichaam van Christus. Nu nog een Lichaam in ontwikkeling, maar uiteindelijk geschikt gemaakt voor (en door) Christus.
Hey Paul,
We staan dicht bij elkaar als ik je bedenkingen lees. Iedereen moet inderdaad een wissel omgooien en zelfs daarin merken we reeds Gods voorbereidende genade. Deze bekering opent de weg van de geleidelijke heiliging, een weg waarop we moeten volharden in het blijvend zoeken naar de genade die ons zal helpen.
We geloven hetzelfde. Maar eigenlijk is hierboven nog geen sprake van wedergeboorte. Meer nog, je neemt afstand van deze evangelicale interpretatie. Maar dat houd ik verder voor het tweede deel.
De contradictie zit niet in het geestelijk lichaam van de mens, is wel helder, maar in het onzichtbaar lichaam van de kerk. Toch wel een bijzonder grote contradictio in terminis.
Groet!